Tuberkulosis: Batuk berpanjangan perlu disaring awal

 

johardy25/02/2026 - 08:00

Tuberkulosis (TB) terus menular secara senyap di Malaysia, dan angka terbaharu menimbulkan kebimbangan.

Setakat 21 Februari 2026, Kementerian Kesihatan telah merekodkan sebanyak 3,161 kes TB di seluruh negara — peningkatan ini berpunca daripada penularan berterusan dalam komuniti, bukan kluster terpencil.

Pihak berkuasa kesihatan memberi amaran bahawa perhimpunan sosial yang kerap, acara sesak serta persekitaran tertutup dan kurang pengudaraan mempercepatkan lagi penyebaran jangkitan.

TB bukan penyakit silam. Ia kekal sebagai salah satu cabaran kesihatan awam paling berpanjangan di Malaysia, dan Asia Tenggara terus mencatat antara beban TB tertinggi dunia menurut Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO).

Apa yang menjadikan TB lebih berbahaya bukan sahaja kerana ia boleh merebak melalui udara, tetapi juga kerana ia sering diabaikan.

TB berpunca daripada bakteria Mycobacterium tuberculosis dan merebak melalui titisan halus di udara apabila individu yang dijangkiti batuk, bercakap atau bersin.

Dalam ruang tertutup, bakteria ini boleh kekal terapung di udara selama beberapa jam — tidak kelihatan, dan mudah dihidu oleh orang lain.

Gejalanya berkembang secara perlahan dan pada peringkat awal sering dianggap tidak serius.

Antara gejala lazim termasuk:

• Batuk melebihi dua hingga tiga minggu
• Demam ringan pada waktu petang
• Berpeluh pada waktu malam
• Penurunan berat badan tanpa sebab jelas
• Keletihan berpanjangan

Kerana simptom ini menyerupai selesema biasa, ramai yang mengabaikannya.

Sesetengah individu hanya bergantung kepada ubat batuk yang dibeli di farmasi, tanpa menyedari bahawa mereka membiarkan jangkitan TB berkembang dan berpotensi menjangkiti ahli keluarga, rakan sekerja dan orang sekeliling.

Batuk Berpanjangan Bukan Perkara Biasa

Ketua Ahli Farmasi Alpro Pharmacy, Ph. Lim En Ni menegaskan bahawa batuk yang berlarutan tidak boleh dipandang ringan.

“Jika batuk berlarutan lebih dua hingga tiga minggu — walaupun tanpa demam tinggi — individu perlu segera menjalani X-ray dada atau ujian kahak. Ubat batuk hanya melegakan simptom, ia tidak merawat TB.

"Pengesanan awal meningkatkan kadar kejayaan rawatan dan mengurangkan risiko menjangkiti ahli keluarga,” katanya.

Lim En Ni

Beliau menekankan bahawa golongan berisiko tinggi termasuk:

• Individu dengan diabetes
• Perokok
• Mereka yang kurang tidur atau mengalami tekanan kronik
• Warga emas atau individu dengan sistem imun lemah

Bagi golongan ini, batuk ringan pada peringkat awal boleh berkembang menjadi jangkitan paru-paru yang serius.

TB Boleh Dirawat — Tetapi Rawatan Perlu Diselesaikan

Kementerian Kesihatan menegaskan bahawa TB boleh disembuhkan.

Namun, rawatan standard memerlukan sekurang-kurangnya enam bulan pengambilan ubat secara konsisten. Menghentikan rawatan lebih awal boleh menyebabkan TB kebal ubat, meningkatkan kerumitan rawatan dan risiko kepada kesihatan awam.

Lim turut menasihatkan: “Walaupun ketika musim perayaan atau ketika dalam perjalanan, pesakit tidak boleh menghentikan ubat. Melepas dos meningkatkan risiko rintangan ubat.”

Tip Pencegahan Praktikal

Berdasarkan pengalaman farmasi komuniti, Lim berkongsi nasihat berikut:

1. Pastikan pengudaraan setiap 2–3 jam
Walaupun menggunakan penghawa dingin, buka tingkap sekurang-kurangnya 15 minit bagi meningkatkan aliran udara dan mengurangkan kepekatan bakteria di udara.
 

2. Tingkatkan aktiviti luar dan pendedahan cahaya matahari
Tempoh kelangsungan hidup bakteria TB berkurangan dengan ketara di bawah cahaya matahari langsung. Udara segar dan cahaya semula jadi adalah faktor perlindungan penting.
 

3. Jangan berlengah jika batuk melebihi dua minggu
Elakkan membeli ubat batuk berulang kali tanpa menjalani saringan. Batuk berpanjangan memerlukan pemeriksaan perubatan segera.
 

4. Pakai pelitup muka jika bergejala
Terutamanya di tempat sesak atau ruang tertutup, memakai pelitup muka membantu mengurangkan risiko penularan kepada orang lain.
 

5. Kawal paras gula dalam darah
Pesakit diabetes berisiko lebih tinggi dan perlu memantau pemakanan serta tahap gula darah, khususnya ketika musim perayaan.
 

6. Pastikan tidur mencukupi
Kurang tidur secara kronik melemahkan sistem imun dan meningkatkan kerentanan terhadap jangkitan.

7. Elakkan berkongsi barangan peribadi
Seperti peralatan makan, cawan, tuala atau barangan lain yang boleh meningkatkan risiko penularan.

8. Jalani saringan jika mempunyai sejarah kontak rapat
Individu yang tinggal bersama atau kerap terdedah kepada pesakit TB perlu menjalani ujian bagi memastikan pengesanan awal.

Penularan Dalam Komuniti Adalah Nyata

Kementerian menegaskan bahawa jumlah kes yang melepasi 3,000 bukan berpunca daripada kluster terpencil, tetapi penularan aktif dalam komuniti.

TB boleh merebak di rumah, pejabat, pengangkutan awam dan majlis sosial tanpa disedari.

Mengabaikan batuk berpanjangan bukan sekadar ketidakselesaan — ia boleh membawa risiko menjangkiti orang tersayang.

Orang ramai yang mengalami simptom atau mempunyai kebimbangan mengenai TB digalakkan mendapatkan nasihat doktor atau berbincang dengan ahli farmasi di Alpro Pharmacy bagi mendapatkan panduan profesional dan saringan yang sewajarnya.

Pengesanan awal mampu mencegah komplikasi serius serta memutuskan rantaian jangkitan sebelum ia menjejaskan lebih ramai individu. 

Baca artikel asal di sini: newswav